Rijssense Psalmen

1.
O HEARE, luster noar Oewn knech,
huer min gebed en bittre klachte.
Ik zin met moond en met gedachte
(Iej kent miej!) ealke en oprech.
Kiek duur miej hen, Iej huert de taale
van t hatte dàt aalt zuuwer is.
Iej komt in nach en duusterniss’
met haejleg vuer in t binnste daale.
2.
Iej preuwt miej, en met hatt’ en moond
wil ik zoo gearne ealke haandeln
en vuur Oew’ angezichte waandeln.
En wat de leu ook deankt en doot;
ik woare miej, k zett noojt minn veute
op kromme weage van de dood,
mer ik wil lustern noar Oew woord.
Kom miej dan in Oew’ trouw temeute.
3.
k Goa met Oe, achter Oe op n trad.
Al is de weg ook roew en lange,
ik stroekel neet en zin neet bange,
mer vaejleg op et staelste pad.
Ik roop Oe an, Iej huert min zuchen,
joa luster, maak Oew’ woondern groot.
Oew’ rechterhaane redt in nood
alln dee t zik bangt en tot Oe vluchen.
4.
Bewoar miej toch biej dag en nach,
zoo as nen appel van Oew ooge.
Spraejt oawer miej Oew’ vluegels hooge,
woer in Oew’ skaa ik rùssen mag.
Gin viejaand kan miej dan nog heendern
en miej doar helleg daale houwn
of umm miej hen ne muure bouwn,
al zeent ze hàtter dan de steender.
5.
Zee dreangt et hatte hoog‘ in t lief
en zeangt zikzelf en treat doewnùereg
duur t leawn met n moond vol vaalse wùere,
want kùjjern kùent ze, strak en stief.
Zee komt oons noa met griepnde haane;
a-t kan goojt zee oons vuur de groond.
As jonge leewn aajt fael op blood
loert zee op oons met felle taane.
6.
Stoa op, o HEARE, griep ze an
en dwing de viejaann een’ vuur eene
toch met Oew zweard deep’ duur de kneene,
Iej, Den t minn zeele helpen kan.
Joa, redt miej van de leu dee t gearne
niks aans wilt doon dan in dit leawn
vedan te gaddern en te greawn,
alleeneg met de weald tevreane.
7.
God lùt ze too zik stief te àtn;
zee leawt zik oet, aajt mear, noojt meender.
Dr blif zat oawer vuur de keender,
mer in dit alns wort God vegàtn…
Mer ík, ik doo de oongne dichte
en stoa wier op biej t eerste lech –
vol van Oew beeld mag ik oprech
dan opzeen noar Oew’ angezichte.

Het kostte me bij deze psalm moeite om de juiste toon te vinden. Voor mijn gevoel heb ik me in heel wat bochten moeten wringen of, beter gezegd, het Rijssens moeten dwingen zich te voegen naar de vorm van deze psalm. Deze psalm is wat hoekig, vierkant, van karakter en ik heb het gevoel dat het Rijssens zich daarin moeizaam voegt. Het Rijssens dialect kent veel lange klanken (aa; ae; oa; ue; eu; ùe; oo; uu…), terwijl deze psalm enigszins “staccato” aanvoelt. Alsof een wat oudere man zich moet voegen naar de lenige tred van een jongere metgezel. Ik heb al eerder opgemerkt dat sommige psalmen niet helemaal synchroniseren met het karakter van het Rijssens dialect. Maar het zijn dan ook Franse (Latijnse) melodieën waarmee een Nedersaksische (Germaanse) streektaal zich moet verhouden. Twee geloven op éen kussen – en de rest van dit spreekwoord is dan gelukkig weer niet van toepassing, maar soms schuurt het.

Ook in deze psalm ontmoeten we de zelfbewuste christen, verzekerd van zijn oprechtheid. De context (zie ook psalm 7) is hier van belang, want we ontmoeten geen zelfvoldane christen zoals in de gelijkenis (Lukas 18 : 9 – 14). Het binnenste van de dichter heeft de vuurproef van de Goddelijke toets doorstaan. Hij is rechtvaardig in Gods oog. Let wel: gerechtvaardigd!

…. vol van Oew beeld… (couplet 7)
Andere vertalingen lezen in plaats van beeld: gedaante, gestalte. Ik heb in de berijming het woord “beeld” overgenomen omdat ik de Twentse vertaling van dit woord (gedoante) als minder geschikt ervaar (qua klank). Daarnaast gebruiken veel onder ons gangbare psalmberijmingen ook het woord “beeld” en het is niet verkeerd om in de Rijssense berijming dit soort vertrouwde termen te handhaven (niet als een must, maar als een gebaar).