Psalm 113

1.
Priest, Hallelujah, zingt Gods lof
iej, knechte, in Zinn haejleg hof,
joa, priest Zinn Naam, geewt Um de eare.
Zingt nonvedan dit eeweg léed
tot woer de zunne kuemp en geet,
zingt oaweral: Zinn Naam is HEARE!
2.
De HEARE waandelt op nen weg
hueger nog dan et heemels lech.
Zinn glorie geet vear boawn de wolken.
Wee is as Hee, in wat Hee dut?
Den’t hooge woont en leege zut,
vear boawn oons is én biej de volken.
3.
Nen oarmen blood haalt Hee oet t stof.
An leu in n dràk gef Hee de lof
umm an te zittn met hooge eare;
God gef ne vrouwe in t gemis
een hoes dàt vol van wichter is.
Zingt Hallelujah, priest de HEARE!

Luisterversie

Toelichting

Hallel
Dit is de eerste van de zo genoemde Hallel liederen (psalm 113 t/m 118), die gezongen werden tijdens de pesach (pascha) maaltijd. Deze liederen zong Jezus samen met de discipelen voorafgaand aan de gang naar Gethsemane.
De psalm begint en eindigt met “halleluja”. Het valt me op hoeveel berijmingen het woord “Halleluja” niet gebruiken of slechts éen keer, aan het begin.

Nonvedan = van nu af aan (couplet 1)

Dràk (couplet 3)
Dràk is in het Rijssens naar mijn mening in eerste instantie slijk of modder. Het woord “drek” uit de (oude) Statenvertaling ruikt meer naar mest en is in de HSV vertaald met “vuilnis”. “Dràk” is typisch weer zo’n dialectwoord waarbij je misschien even moet slikken, op de klank af, maar dat uiteindelijke wel een heel gewone betekenis blijkt te hebben. Ik had ook “sliek” kunnen neerschrijven, maar ik herinner me als kind dat we het altijd over dràk hadden wanneer het ergens modderig was. Moeders waarschuwden altijd: “Kiek oet, neet in n dràk loopn!” Dràk kan in het Twents ook mest (of uitwerpselen) betekenen, maar in mijn herinnering werd er modder mee bedoeld. Met de nadruk op ”In mijn herinnering…” Want een andere Rijssenaar associeert dràk mogelijk toch meer met mest. En dat is typisch weer zo’n voorbeeld van “hoe de Rijssenaar het zelf voelt…”

Hoofdbrekens
Vers 9 (onberijmd) kostte me nogal wat hoofdbrekens. Hoe vertaal je “de onvruchtbare” in het Rijssens. Ik vond een vertaling die me voorkwam als een vertwentsing: “oonvruchboar” (deze optie vond ik trouwens alleen bij Schönfeld-Wichers). Lastig in te passen in de psalm, maar vooral ook ongeschikt qua klank en klemtoon. Ik heb er aanvankelijk “ne vrouw’ alleene” van gemaakt: “een vrouw alleen”. “Alleen” in de betekenis van: geen kinderen te hebben. Ik realiseerde me dat het een wat zwakke vertolking is. Een zoektocht in diverse woordenboeken en op internet bracht me niet dichter bij een oplossing. Het Twents kent wel karakteristieke woorden wat betreft onvruchtbaarheid van grond of dieren, maar als het gaat om de onvruchtbaarheid van een vrouw kom je uitvoerige omschrijvingen tegen (vaak in het typische jargon van betreffende streek in Twente) die echter niet geschikt zijn om te gebruiken in een psalmberijming (hoewel voor een Twentenaar niet ongeoorloofd, want alledaags. Maar binnen het Bijbelse taalkleed van een berijming toch ongeschikt).
Aanvankelijk vond ik de oplossing in:

Ne vrouw’ alleene veult zik thoes
– en vol van wichter wordt ùer hoes.”

Maar, zoals het wel vaker gaat, nog wat doordenkend en combinerend met eerdere dichtpogingen kwam ik op de regels zoals die er nu staan:
God gef ne vrouwe in t gemis
een hoes dàt vol van wichter is.

De bijbehorende blijdschap wordt in de laatste psalmregel vertolkt.