Rijssense Psalmen

1.
Zing vuur de HEARE, zing met wille
oprechte leu, dàt past oe wal;
Ginn meanske blif tr dan nog stille,
mer zeenk de lofzaank oaweral!
Zing Gods lof al wieter,
op de hoarp’ en citer.
Zing, joa zing oewn zaank.
Loat de hoarp’ Um priezen
op de muejste wieze,
met nen bliejen klaank.
2.
Et woord van oonzen God en HEARE
is woarheajd; Hee dut wat Hee zeg.
Vuur heel de weald is Hee geneareg,
Zin doon is zuuwer en oprech.
Heare van de volken,
vear boawn stearn en wolken,
alns hef Hee emaakt.
Hee hef mer te bloazen;
huer de zee dan roazen,
duur Zinn oam eraakt.
3.
De zee mut noar Zinn stemme lustern,
Hee dut et waater hooge stiegn –
en dan wier munn de golven flustern
en vuur Zinn angezichte zwiegn.
God, zoo hoog’ epreezen,
loat de weald Um vreezen,
van Zinn mach getuugn.
Want Hee spreuk en t was tr,
Zin gebod steet vaste,
alns mut vuur Um buugn.
4.
Hee zut op alle volken daale
en zal ùer dwoaze road vebràkn.
Hee, Heere van de tong’ en taale,
maakt n eande an et gruetse spràkn.
Mer Gods goo gedachen
zeent vuur de geslachen
tot ne oarfeniss’,
want Zin woord is haejleg,
t volk van God is vaejleg
at God HEARE is.
5.
Hee zut vanoet de heemel hooge
et meanskenkeend en woer hee woont.
Hee slùt vanof Zinn troon et ooge
op alle leu, op wat zee doot.
Ook lùt God geduureg
t hatte ieder uure
klopn op Zinnen oam.
Hee zut al oons haandeln,
weet van al oons waandeln,
keant oons tot op n boam.
6.
Nen koonek mut deep’ duur de kneene;
wat hef e an zinn leagermach?
doar is ginn meanske, nee, gineene
den t redn kan met zinn groote krach.
Ook de stuerkste peare
brengt um toch ginn eare.
Groot is ùer geweeld,
machteg as de doonder;
toch goat zee ten oonder,
valt zee op et veeld.
7.
De HEARE lùt Zin ooge rùssen
op leu dee Um van hatte deent
en stùedeg noar Zinn goodhaejd dùssen,
biej Um alleeneg hulpe veent.
Alln dee t op Um wochen,
neareg noar Um zochen,
redt Hee van de dood.
Hee gef oet de huegte,
miln in nood en druegte,
alle daage brood.
8.
Non wocht oons hatte op de HEARE,
Hee, Den t oons helpt in alle nood.
Vol bliejskop geewt viej Um de eare,
Zinn Naam is haejleg, good en groot.
Hatte, weast neet bange,
al doert t wochen lange;
Hee is oons geneagn!
Dreag oons op Oew’ aorme
in Oew groot oontfoarmen,
leg op oons Oewn zeagn.

Deze psalm roept dierbare herinneringen op aan mijn kleutertijd. De juf leerde ons psalm 33 vers 9 (berijming 1773) met de regels: “Het briesend paard moet eindlijk sneven / Hoe snel het draav’ in ‘t oorlogsveld…” En wat verderop: “Neen, de HEER der Heeren / doet ons triumferen…” enz. De woorden “sneven” en “triumferen” gingen mijn prille begrip ver te boven en daarom zong ik vol overtuiging en overgave: “Het briesend paard moet eindlijk sneeuwen”… en “Neen, de HEER der Heren doet ons drie ons veren…”.

Citer (cuplet1)
Schönfeld-Wichers noteert hier “sieter”. Zijn spelling is sterk fonologisch van aard (klanken schrijven zoals je ze hoort). Om mogelijke verwarring te voorkomen wijk ik er soms bewust vanaf en schrijf gewoon citer.

Dùssen (couplet 7) betekent hier “dorsten” (sterk verlangen naar). Het – enigszins gedateerde – werkwoord “dorsten” kwam ik in geen enkel (Twents) woordenboek tegen. Wel vond ik op mijn computerprogramma het Twentse werkwoord “verdörsten”, in Rijssense spelling als “vedùssen” geschreven en dat de betekenis heeft “van dorst omkomen”. Vandaar de vrijheid die ik neem om het werkwoord “dùssen” te gebruiken, mits mij niet vanuit Rijssen een onverbiddelijk “Halt” toegeroepen wordt… (“dùssen” moet niet verward worden met “dùsken”. Dit laatste betekent “dorsen” (van koren)).

In couplet 7 is sprake van onzuiver rijm, hoewel dat qua schrijfwijze niet opvalt. Het gaat om de woorden “deent” en “veent” (dient en vindt). De ee-klank wordt uitgesproken als een langgerekte “i” (ii). Zoiets als: diint en viint. Maar: bij “deent” wordt de “n” duidelijk uitgesproken (diint), bij “veent” vervalt de “n” (viit). Omdat het hier om gezongen taal gaat meen ik dat het verantwoord is om bij “veent” de “n” toch zachtjes te laten horen omdat dit mooier klinkt. Ik heb al vaker opgemerkt dat gezongen taal z’n eigen regels kent en ik neem de vrijheid om die hier toe te passen.
.

.