Rijssense Psalmen

1.
God gef an Israel Zinn zeagn,
an leu dee t hatte zuuwer dreagnt.
Mer ik kùm duur strabaant te haandeln
zoowat tot stroekeln oonder t waandeln.
Ik oargern miej umm an te zeen
wo gruetse leu ùer geeld vedeent.
De slàchte leu geet t aaltied good
en leawt in vrea met wat zee doot.

2.
Zee zeent noojt zeek en aajt gezoond,
ùer lief is stoark, zee àt zik roond.
Zee hebt zikzelf onmeuneg hooge,
mer vuur de oarme leu gin ooge.
Ùer gruetseghaejd dreangt zeeleu vaals
as goolne kàtne umme n haals.
Ook dreagnt zee leefdeloos en vreed
geweald doon as een dàfteg kleed.

3.
Zee hebt dee vette oogn in t heuwd
van  leu dee t in zikzelf geleuwt.
Met wat zee inbeelt in ùer’ kùppe
goat zee doewnùereg op de lùppe.
Zee leawt zik oet in lell’ke proat.
Wat zee bedeankt; t is niks as kwoad.
Zee skealt de heemel met ùer moond,
ùer tonge rùejt as vuer in t roond.

4.
t Oarmeudeg volk, vebleend en meu
lùt zik bekuekeln duur dee leu.
Zee hebt de grùtste leefebrieje
in gruetse proat en proonkerieje.
Gin meanske den tr wat an dut,
dr is gin God Den t heurt of zut.
Nen riekn hef gleujndeg vùlle geald,
met oarme leu is t slàch esteald.

5.
Woerumme t hatte zuuwer hooln?
Vuur niks heb ik de haan’ evooln.
t Leek of Iej niks mear umm miej gaffen
en alle moarns vueln ik Oew’ straffen.
Woer doo-k et vuur, t is toch noojt good,
ik goa ook kùjjern zoo’s zee doot!
Toew skruk ik, loat ik miej zoo goan?,
zol ik Oew’ wichter dan verroan?

6.
Ik dachen noa, wat is non woar?
k Kùm dr neet oet, t wùr miej te zwoar.
Ik gung an prakkezeern ten oonder –
toew oawerkùm t miej as een woonder
umm in Gods haejlegdom te goan.
In t lessen heb ik doar vestoan
dàt heel dee goddelooze mach
zal oondergoan in duustre nach.

7.
Iej zet ze daal’ op gladde stean,
nog eawn, zee zùet tr neet mer wean.
Ùer huuze gooj Iej in mekaander,
dr blif gin eenen steen op n aander.
De doodsskrik dut ùer t hatte beewn,
ne skemme is tr oawer ‘bleewn.
Toew Iej o HEARE op gung stoan
zeent zee as in nen druem vegoan.

8.
Toew t twiefeln miej te lange doern
en t hatte en de niern vezoern
wus ik kàts niks, ik was nen dwoazen
en as een deer an t doln en roazen.
Toch, Heare, in min klaagn en skreewn,
zin ik aajt kort biej Oe ebleewn.
Toew ik den zwoaren las mos slepn
hebt Iej minn rechterhaan’ egrepn.

9.
Zo worr’ ik an Oew haan’ elaejd
en op enùmn in hearlekhaejd.
An disse weald heb ik gin wille,
mer Oew te hebm maakt miej zoo stille.
Al zal min lief tot stof vegoan
en t hatte oetskaejn met te sloan –
Minn Steenrots en minn God, Hee is
vuur eeweg Zelf minn oarfeniss’

10.
Wee niks met Oe te maakn wil hebm,
den zal vegoan, den zal t venemn
dàt alln dee t leawt in hoererieje
ten oonder goat in weustenieje.
Et is miej good biej Oe te wean,
kort an Oew hatte veenn ik vrea.
Dan zal ik priezen ieder bod
de groote woarken van minn God.

Psalm 73 is éen van de allereerste psalmen die ik berijmde. In die tijd (en dat gold van de eerste drie jaar dat ik psalmen berijmde) had ik geen idee of ik op de goede weg was.

Zee hebt dee vette oongn in t heuwd / van leu dee t in zikzelf geleuwt… (couplet 3)

Vaak speelt de vraag; kun je het zó wel zeggen?! Tot ik me psalm 73 vers 4 herinnerde in de berijming van Datheen:

Haar ogen pruisten zeer hoog op
Uit haren vetten dikken kop…

Revius volgt hierin Datheen! Onze vaderen hadden duidelijk minder scrupules wat betref taalgebruik. Ook Calvijn kan in zijn Institutie flink te keer gaan! En vlak Luther niet uit…
Ik beweer niet hen na te willen volgen in dit zeer heldere taalgebruik, maar ik hoef ook niet alles glad te strijken tot gewenst taalgebruik. Het Rijssens heeft ook eigen, kenmerkende uitdrukkingen die een plaats mogen vinden in de psalmen. En de psalmen zélf kenmerken zich vaak door heftig taalgebruik. Tegelijk is het een zoeken naar bijbels verantwoord taalgebruik. De Rijssense alledaagsheid qua taalgebruik is niet altijd geschikt als psalmentaal. Dat is steeds weer een afweging en deels ook een zaak van het gevoel. Wat voor mij niet (meer) kan, kan voor een ander (nog) wel – en omgekeerd.

…lut zik bekuekeln duur dee leu… (Couplet 4)
“Kuekeln” is een typisch Twents woord met meerdere betekenissen. In de context van deze psalm betekent het woord bekuekeln: laten betoveren, voor de gek laten houden. Zo kent het Twents het woord “oognbekuekelderieje” dat de betekenis heeft van “gezichtsbedrog”. Deze psalmregel is een wat vrije bewerking van vers 8 uit de onberijmde psalm: “Zij spotten en spreken boosaardig van onderdrukking, zij spreken uit de hoogte…”; in combinatie met het 5e vers: “Zij verkeren niet in moeiten, zoals andere stervelingen en worden niet gekweld met andere mensen”.